Chăm sóc bé

Biểu đồ tăng trưởng và những gì mà bạn cần biết?

Biểu đồ tăng trưởng của bé

Một trong số những thước đo chính xác về sự tăng trưởng của trẻ được nhiều bà mẹ tin dùng chính là biểu đồ tăng trưởng. Biểu đồ tăng trưởng của trẻ được phát triển bởi tổ chức quốc tế WHO.

Với biểu đồ tăng trưởng cha mẹ có thể theo dõi quá trình phát triển thể lực của trẻ thông qua các chỉ số về chiều cao, cân nặng đối với trẻ dưới 5 tuổi. Từ đó giúp cho các bậc phụ huynh có thể dễ dàng theo dõi quá trình phát triển của con mình. 

Vậy biểu đồ tăng trưởng của trẻ là gì? Công dụng ra sao? Cùng điểm nhanh bài viết sau đây của chúng tôi để có được câu trả lời chính xác nhất về vấn đề này nhé. 

1. Biểu đồ tăng trưởng của trẻ là gì (baby growth chart)

Biểu đồ tăng trưởng của trẻ được biết đến là một trong số những công cụ hữu ích giúp cho các bậc phụ huynh có thể dễ dàng theo dõi một cách liên tục sự phát triển của trẻ từ lúc mới sinh cho đến khi tròn 5 tuổi. 

Các chỉ số trong biểu đồ tăng trưởng của trẻ sẽ biểu hiện qua việc cân, đo và chấm lên biểu đồ để biển diễn quá trình phát triển của trẻ, so sánh kết quả này với quần thể tham khảo để đánh giá tình trạng phát triển thể lực của trẻ.

Như vậy, có thể hiểu đơn giản rằng biểu đồ tăng trưởng là các đồ thị cho phép các bậc phụ huynh có thể theo dõi sự phát triển về cân nặng và chiều cao của trẻ từ 0 đến 5 tuổi.

Biểu đồ tăng trưởng của trẻ sẽ có sự khác nhau tùy thuộc vào mỗi quốc gia, tuy nhiên các thông tin cơ bản về cân nặng, chiều cao, tỉ lệ cân nặng – chiều cao và các chỉ số khối cơ thể của trẻ đều giống nhau.

Hiện tại, biểu đồ tăng trưởng là một trong số những dạng biểu đồ được tổ chức Y Tế Thế Giới (WHO) khuyến khích sử dụng trên toàn thế giới. Ngoài những chỉ số cơ bản, biểu đồ này cũng giúp đưa ra những chỉ tiêu khác nhau, có sự phân biệt rõ ràng về giới tính cho bé trai và bé gái. 

Việc dựa vào biểu đồ tăng trưởng của trẻ do WHO đưa ra sẽ phản ánh được chính xác sự tăng trưởng của những đứa trẻ bú mẹ và trẻ bú sữa công thức trong 3 tháng đầu đời. Dựa vào biểu đồ tăng trưởng bạn sẽ thấy những đứa trẻ bú mẹ sẽ tăng cân nhanh và ổn định dành trong những tháng sau đó còn trẻ bú sữa công thức có xu hướng tăng cân đều đặn.  

2. Tác dụng của biểu đồ. Tại sao phải tiến hành theo dõi sự phát triển của trẻ?

Biểu đồ tăng trưởng có tác dụng gì? 

Đây là câu hỏi mà rất rất nhiều bậc phụ huynh cảm thấy thắc mắc sau khi nắm được khái niệm cơ bản về biểu đồ tăng trưởng là gì.

Một đứa trẻ bình thường sẽ có các chỉ số phát triển bình thường về cả cân nặng và chiều cao. Thông thường các chỉ số đó sẽ được biểu hiện ngay trên biểu đồ, khi dựa vào đó bạn sẽ biết được trẻ có phát triển bình thường hay là không.

Khi xem xét kết quả thu được mà biểu đồ cung cấp cha mẹ có thể đánh giá và đưa ra được những nhận xét chính xác về thể trạng dinh dưỡng của trẻ. Để từ đó điều chỉnh và đưa ra những thay đổi phù hợp với thể trạng của con mình. Đây cũng chính là tác dụng lớn nhất của biểu đồ tăng trưởng. 

Ngoài xác định được chiều cao, cân nặng của trẻ thì biểu đồ tăng trưởng còn được các bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng sử dụng để xác định được nguy cơ suy dinh dưỡng hay thừa cân và béo phì ở trẻ.

Hơn thế nữa việc kết hợp biểu đồ tăng trưởng với các kết quả của những phương pháp khá sẽ giúp bạn theo dõi được tình trạng sức khỏe của trẻ một cách tốt nhất.

Xét trên phương diện vĩ mô, biểu đồ tăng trưởng còn là công cụ tốt giúp chính phủ các nước đánh giá được tình trạng sức khỏe cũng như phúc lợi dân số một cách chính xác nhất.

Tóm lại, biểu đồ tăng trưởng là công cụ đánh giá chính xác nhất tình trạng tăng trưởng của trẻ xem xem có phù hợp với giới tính cũng như độ tuổi hay không. Thường thì biểu đồ tăng trưởng của bé gái sẽ có màu hồng còn bé trai sẽ là màu xanh dương. Đối với trường hợp trẻ sinh non thì tuổi thai và tuổi điều chỉnh của trẻ cũng được ghi nhận và biểu đồ.

Tại sao phải tiến hành theo dõi sự phát triển của trẻ? 

Với một đứa trẻ được cho là phát triển bình thường đòi hỏi về cả chiều cao lẫn cân nặng của chúng phải đều đặn. Do đó việc tiến hành theo dõi sự phát triển của trẻ thông qua biểu đồ tăng trưởng của trẻ sẽ giúp bạn biết được chính xác đứa trẻ đó có phát triển bình thường hay không.  

Việc nắm rõ các chỉ số về chiều cao và cân nặng của trẻ qua từng mốc thời gian sẽ giúp bạn có được sự thay đổi và định hướng phù hợp giúp cho bé được chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ, từ đó giúp cho việc phát triển của trẻ được tốt hơn. 

3. Mô tả biểu đồ tăng trưởng WHO

Hiện tại có hai loại biểu đồ tăng trưởng (in trên 2 mặt của 1 tờ biểu đồ) bao gồm: 

  • Biểu đồ theo dõi cân nặng theo tuổi (Mặt A)
  • Biểu đồ theo dõi chiều cao theo tuổi (Mặt B)

Trong đó:

  • Chiều cao của trẻ dưới 24 tháng tuổi được đo nằm trên thước đo nằm
  • Chiều cao của trẻ >24 tháng tuổi được đo đứng bằng thước đo đứng.

Các biểu đồ tăng trưởng còn được phân chia theo giới tính của trẻ (bé trai riêng và bé gái riêng). Do đó mà người dùng có thể sử dụng và theo dõi dễ dàng hơn. Hiện tại biểu đồ màu hồng là dành cho bé gái còn màu xanh là dành cho bé trai. 

Hai mặt của biểu đồ tăng trưởng

Mỗi tờ của biểu đồ tăng trưởng đều có 2 mặt, trong đó:

  • Mặt A in biểu đồ cân nặng theo tuổi
  • Mặt B in biểu đồ chiều dài nằm/chiều cao đứng theo tuổi.

Các thông tin hiển thị trên biểu đồ tăng trưởng sẽ bao gồm:

  • Tên biểu đồ
  • Khu vực hướng dẫn nhận định kết quả sau khi chấm kênh và nối đường phát triển
  • Các đường (kênh) tăng trưởng
  • Trục thang đo (cân nặng hoặc chiều cao)
  • Trục tháng tuổi
  • Khu vực ghi chép thông tin của trẻ
  • Màu xanh là bé trai, màu hồng là bé gái.

Những thông tin cần biết trên biểu đồ tăng trưởng của trẻ

Các trục trong biểu đồ

Trong biểu đồ tăng trưởng của trẻ sẽ có 2 mục chính bao gồm: mục tháng tuổi và mục thang đo. Cụ thể:

Trục tháng tuổi (nằm ở phía dưới của biểu đồ): Bắt đầu từ 0 đến 60 tháng tuổi và được nhóm từ 1 đến 5 tuổi – trục tháng tuổi đều được áp dụng tương tự cho cả 2 loại biểu đồ tăng trưởng.

Trục thang đo: 

  • Hiển thị cân nặng từ 0 – 30kg ở bên trái và tử 8 đến 30kg ở bên phải (đơn vị chia 2kg) – áp dụng cho cả biểu đồ theo dõi cân nặng theo tuổi.
  • Trục chiều dài nằm/chiều cao đứng từ 45 đến 125cm ở bên trái và từ 60 đến 125cm nằm ở bên phải (đơn vị chia 5cm) – áp dụng cho biểu đồ theo dõi chiều dài nằm/chiều cao theo tuổi. 

Các đường tăng trưởng của quần thể tham khảo

Các đường tăng trưởng của quần thể tham khảo dùng để phân loại trẻ tương đối so với quần thể tham khảo của trẻ. Có 5 loại đường (kênh) sau được sử dụng trong biểu đồ bao gồm:

  1. Kênh “trên +3”
  2. Kênh “trên +2”
  3. Kênh “bình thường”
  4. Kênh “dưới -2”
  5. Kênh “dưới -3”

Hình ảnh các đường tăng trường của các quần thể tham khảo

Trong đó:

  1. Là kênh nằm trên đường +3 do đó được gọi là kênh “trên +3”. Có khoảng 0,5 % số trẻ của quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này.
  2. Kênh được giới hạn +2 và +3 được gọi là kênh “trên +2”. Có khoảng 2% số trẻ quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này. 
  3. Kênh được giới hạn bởi đường -2 và +2 được gọi là kênh “bình thường”. Có khoảng 95% số trẻ của quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này.
  4.  Kênh được giới hạn đường -2 và -3 được gọi là kênh “dưới -2”. Có khoảng 2% số trẻ của quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này.
  5. Kênh nằm dưới đường -3 được gọi là kênh “dưới -3”. Có khoảng 0,5% số trẻ của quần thể tham khảo của WHO nằm trong kênh này. 

4. Cách sử dụng biểu đồ

Vậy làm thế nào để sử dụng biểu đồ tăng trưởng hiệu quả? Sau đây là hướng dẫn sử dụng mà các bạn có thể tham khảo để quá trình sử dụng biểu đồ tăng trưởng được hiệu quả. 

Khi sử dụng biểu đồ tăng trưởng thì các chỉ số về chiều cao, cân nặng và vòng đầu của trẻ sẽ được tiến hành đo định kỳ và đánh dấu ngay trong biểu đồ tăng trưởng liên quan. Tuy nhiên, là các giá trị riêng lẻ này không thực sự quan trọng bằng đường cong (được nối từ các chấm đánh dấu) theo thời gian.

Chính vì thế mà đường cong trên biểu đồ có thể xuống lõm phía dưới hoặc đi theo chiều ngang, nếu như thế có ý nghĩa là con của bạn đang có xu hướng tăng trưởng chậm. Ngược lại nếu đường cong có xu hướng đi lên và nằm trong vùng an toàn có màu xanh điều này có nghĩa con ban có tình trạng tăng trưởng ở mức trung bình. 

Nếu đường cong có xu hướng đi lên nhưng vượt quá ngưỡng cho phép và nếu ra khỏi vùng an toàn (màu xanh), điều này có nghĩa trẻ đang có hiện tượng dư cân hoặc béo phì. 

Việc sử dụng biểu đồ tăng trưởng hiệu quả sẽ giúp cho cha mẹ có thể theo dõi tình trạng phát triển của con mình một cách tốt nhất. Từ đó có thể điều chỉnh được chế độ ăn của con cho phù hợp với việc phát triển hiện tại.

5. Cách đọc biểu đồ

Cách đọc các thông tin trên biểu đồ tăng trưởng như thế nào? Để biết được chính xác con bạn đang phát triển tốt hay không thì điều đầu tiên bạn cần làm là đọc biểu đồ tăng trưởng chính xác. 

Sau khi chấm biểu đồ và nối xong đường tăng trưởng của trẻ, sẽ có 2 cách nhận xét mà các mẹ có thể rút ra từ biểu đồ:

  • Tình trạng dinh dưỡng hiện nay của trẻ: Bình thường hay bị suy dinh dưỡng? Tùy thuộc vào chỉ số đo và các lần chấm sau khi nối các khu vực biểu đồ có màu gì mà phân loại tình trạng dinh dưỡng của trẻ một cách cụ thể.
  • Xu hướng tăng trưởng của trẻ so với lần cân/đo trước đó đi lên/đi xuống hay nằm ngang. 

6. Có phải chỉ số thấp tức là bé có vấn đề gì đó về sự phát triển không?

Nhiều cha mẹ nghĩ rằng chỉ số biểu đồ tăng trưởng thấy tức là bé có vấn đề gì đó về sự phát triển đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm. Bởi chỉ số phát triển không hề giống với bảng xếp hạng ở trường học. Do đó, việc chỉ số thấp không hề liên quan đến sự phát triển của trẻ như nhiều bậc cha mẹ nghĩ.

Chỉ số cao hay thấp phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau trong đó có thể là do yếu tố di truyền, điều này đóng vai trò quan trọng so với các yếu tố khác như môi trường sống, chế độ dinh dưỡng và thể trạng của bé. Do đó, các mẹ đừng quá lo lắng. 

Một ví dụ điển hình: Nếu cha mẹ có chiều cao khiêm tốn thì không thể mong chiều cao của con ở mức 80th được. Đương nhiên vấn đề dinh dưỡng đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của trẻ, tuy nhiên không có nghĩa là cứ ăn uống đầy đủ không thiếu gì mà chiều cao của con lại phát triển tăng vọt so với bố mẹ được. Vì vậy các mẹ cần hết sức lưu ý. 

Có thể nói rằng việc dựa vào biểu đồ tăng trưởng có thể giúp bạn biết được con mình phát triển ra sao, như thế nào chứ không phải chỉ phát triển bao nhiêu. Cụ thể khi biểu đồ đi xuống hay đi lên, có biến chuyển gì đặc biệt hay không.

Đối với trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời thường có bước nhảy vọt nên chỉ số tăng trưởng có khi tăng vọt, tuy nhiên càng lớn chỉ số tăng trưởng của trẻ càng ít dần là đi và mức ổn định điều đó không có nghĩa là bé chậm phát triển.

Những con số tăng vọt không phải là những con số quyết định tất cả mà tổng thể đường phân phối mới quan trọng. Do đó đừng quá lo lắng nếu thấy con bạn có chỉ số tăng trưởng thấp nhé. 

7. Yếu tố nào ảnh hưởng đến quá trình phát triển của trẻ

Một trong số những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng của trẻ chính là tuổi thai. Nếu trẻ sinh non sẽ có cân nặng nhẹ hơn nhiều so với trẻ sinh đủ tháng, mêm tốc độ tăng trưởng của trẻ sinh non nhẹ cân hơn nhiều so với trẻ sinh đủ cân. 

Yếu tố khác làm ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng của trẻ chính là giới tính. Và bé trai có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn nhiều so với bé gái. Ngoài ra, các yếu tố khác như:môi trường, gen, dinh dưỡng, sức khỏe cũng là yếu tố ảnh hưởng rất nhiều đến tốc độ tăng trưởng của con bạn. 

Do đó, để biết được chính xác con bạn có đang phát triển tốt hay không cần dựa vào tốc độ tăng trưởng và tình trạng tăng trưởng của trẻ so với những đứa trẻ có cùng độ tuổi và cùng giới tính.

8. Khi nào cha mẹ cần lo lắng?

Chỉ khi đường phân phối trên biểu đồ tăng trưởng có biến đổi lớn khi đó bạn mới cần phải lo lắng, chẳng hạn như cân nặng của bé ở mức 50th nhưng đột nhiên giảm xuống chỉ còn 10 – 15th thì phải kiểm tra xem trẻ có vấn đề gì đó về sức khỏe hay không, có ốm đau gì không. 

Thông thường nếu trẻ ốm đi thì đường phân phối sẽ giảm xuống một ít (chỉ trong thời gian bé ốm) và sau đó sẽ quay trở lại như mức cũ hoặc trên mức cũ khi bé đã ăn khỏe và uống khỏe trở lại. 

Trường hợp nếu trẻ không ốm đau gì mà chậm lên cân, nhưng chiều dài vẫn phát triển bình thường thì bố mẹ nên xem lại chế độ dinh dưỡng của bé. Có thể tăng cữ bú cho con sao cho phù hợp đồng thời điều chỉ lại cách tiêu hao năng lượng. Điều đương nhiên là những bé hoạt động, chạy nhảy sẽ tiêu hao năng lượng nhiều hơn những bé ít năng động.

Một trong số những chỉ số quan trọng của trẻ chính là số đo vòng đầu. Nhiều bà mẹ ít quan tâm đến chỉ số này và phần lớn chỉ lo về cân nặng. Tuy nhiên, chỉ số vòng đầu sẽ là số đo giúp các mẹ biết được sự phát triển về não bộ và sự phát triển về não phản ánh quá kích cỡ vòng đầu của trẻ. 

Nếu vòng đầu của trẻ phát triển nhanh, bất thường, cần theo dõi kỹ và có những biện pháp thích hợp để chuẩn đoán chính xác các bệnh tiềm ẩn làm ảnh hưởng đến sự phát triển của con nhỏ. 

9. Một số app di động cha mẹ có thể cài để theo dõi biểu đồ tăng trưởng.

Dưới đây là một số app di động cha mẹ có thể cài để theo dõi biểu đồ tăng trưởng của trẻ mà các mẹ có thể tham khảo để có được những kinh nghiệm tuyệt vời cho mình trong quá trình chăm sóc con nhỏ.

Baby Nursing

Ứng dụng này rất hữu ích đối với những bà mẹ lần đầu bước vào sự nghiệp nuôi con bằng sữa mẹ. Với Baby Nursing bạn có thể dễ dàng theo dõi sự tiến bộ của bé cụ thể là cân nặng và thời gian cho con bú thích hợp nhất với ứng dụng Nursing.

Ngoài ra, ứng dụng này còn giúp bạn theo dõi con tốt hơn, biết được quá trình phát triển của con có hiệu quả và đảm bảo được tiêu chuẩn hay không.

Annabel Karmel

Tiếp theo chính là Annabel Karmel ứng dụng hiệu quả trong quá trình ăn dặm của trẻ. Khi con bước vào thời kỳ ăn dặm bạn sẽ trở thành đầu bếp thực thụ. Với ứng dụng này bạn có thể chế biến nhiều món ăn dinh dưỡng khác nhau giúp bé cảm thấy thích thú hơn khi ăn. 

Ứng dụng Annabel Karmel cung cấp đến bạn hơn 200 công thức ăn dặm khác nhau dành cho các bé. Vì thế mẹ sẽ không còn phải lo lắng ngày mai con sẽ ăn gì. 

Web MD Baby

Ứng dụng này cho phép người dùng sử dụng miễn phí, cha mẹ có thể truy cập nhanh đến các thông tin y tế được bác sĩ chấp thuận liên quan đến trẻ sơ sinh. Với ứng dụng We MD Baby bạn có thể cá nhân hóa các chi tiết của bé và kiểm tra thông tin về quá trình chăm sóc bé cũng như các triệu chứng và bệnh tật.

White noise baby

Đây là ứng dụng phát ra những âm thanh giúp bé cảm thấy nhẹ nhàng và ngủ ngon hơn. Các âm thanh như quạt xoay, xe hơi, nhạc cổ định và thậm chí là âm thanh siêu âm Doppler của tử cung được cung cấp trong ứng dụng này.

Bạn có thể đặt trên đầu cũi của bé, ứng dụng có thể sử dụng cho cả iphone và điện thoại Android.

Lose it

Với những ai đang lo lắng về cân nặng của trẻ thì Lose It sẽ là ứng dụng tuyệt vời giúp các bậc phụ huynh giải tỏa nỗi lo về cân nặng của bé một cách sát sao nhất. Nhiều mẹ sau sinh mang tâm lý nặng nề về việc con mình có quá nhiều thay đổi về cân nặng, thậm chí là vượt mức chuẩn rất nhiều. 

Ứng dụng Lose It sẽ giúp mẹ không còn lo lắng về việc con bị béo phì, thừa cân mà không biết làm thế nào để khắc phục. Khi sử dụng ứng dụng này bạn có thể theo dõi các bữa ăn, calo, giảm cân cho bé và thậm chí là cả kế hoạch bữa ăn của mẹ. Đừng bỏ qua Lose it khi bạn cần cho con phát triển điều độ, đúng chuẩn nhé.

Fami Edu

Fami Edu là một trong số những app nuôi con nhận được nhiều sự quan tâm của nhiều bà mẹ hiện nay. Ứng dụng này bao gồm nhiều ứng dụng nhỏ khác với nhiều chủ đề như: mang thai, ăn dặm, ẩm thực, dinh dưỡng, sức khỏe, bệnh lý của con.

Với Fami Edu các mẹ sẽ có được vô vàn những thông tin hữu ích để nuôi dạy con một cách khoa học nhất. 

Mỗi ứng dụng nhỏ của Fami Edu sẽ tổng hợp cho bạn nhiều kiến thức khác nhau về cách ăn dặm dành cho trẻ hiện nay, trong đó bao gồm: ăn dặm truyền thống, ăn dặm kiểu Nhật, ăn dặm bé chỉ huy…

Điều đặc biệt ứng dụng sẽ cung cấp các bài hướng dẫn nấu ăn dặm rất bổ ích dưới dạng các video clip để các mẹ có thể thực hiện theo. Với Fami Edu bạn sẽ trở thành bà mẹ thông thái. 

BabyCenter Mobile

BabyCenter Mobile là nơi tổng hợp những kiến thức cần thiết và đầy đủ nhất về quá trình chăm sóc con mà các mẹ cần tham khảo. Tất tần tật từ bữa ăn cho đến giấc ngủ của bé đều được hướng dẫn chi tiết và đầy đủ giúp cho những ai lần đầu làm mẹ không bị bỡ ngỡ. 

Những lo âu của các mẹ đều được giải đáp một cách tỉ mỉ thông qua ứng dụng này. Tuyệt vời hơn là bạn có thể sử dụng mà không mất bất cứ một khoản phí nào cả. Với BabyCenter Mobile bạn không còn quá lo âu về cách nuôi dạy con.

Trên đây là những thông tin hữu ích về biểu đồ tăng trưởng của trẻ mà chúng tôi muốn chia sẻ đến các bậc phụ huynh trong quá trình chăm sóc và nuôi dạy con. Hy vọng rằng những chia sẻ trên sẽ giúp cho các bậc phụ huynh có được những thông tin hữu ích về việc nuôi dạy con. Mong rằng những đứa con của bạn sẽ thật khỏe mạnh và phát triển tốt nhất. 

author-avatar

About Phúc Đỗ

Xin chào, mình là Phúc, mình sáng lập ra Hoby với hy vọng có thể giúp cho cuộc sống làm cha mẹ của mọi người dễ dàng hơn. Chúc mọi người có những trải nghiệm thú vị tại Hoby

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *